Mitozda hangi organeller çoğalır?

Mitoz, hücrelerin bölünme sürecinin en kritik aşamalarından biridir ve bu süreçte belirli organellerin çoğalması ve yeniden yapılandırılması önemli bir rol oynar. Özellikle zarla çevrili olmayan organellerin davranışları, hücrenin bölünme hazırlık aşamalarında dikkat çeken bir durumdur. Bu organeller, mitoz sırasında nasıl organize oldukları ve nasıl bölündükleri açısından incelenmelidir. Mitozun her aşamasında farklı organellerin işlevleri ve değişimleri, hücresel yaşamın sürekliliği açısından büyük bir öneme sahiptir.

Mitozda zara bağlı olmayan organeller çoğalır.

Mitoz öncesi evrelerden interfazın G2 evresinde organellerin bölünmeye hazırlık değişiklikleri gerçekleşir.

• Ribozom, sentrozom, sitoskeleton grubu (hücre iskeletini teşkil eden yapılar), flagellum ("kamçı") ve nükleozom gibi zara bağlı olmayan organeller yıkılarak imha olur.
• Mitokondria ve plastid grubu organeller ise G1 ve S fazlarında mitofusinler, OPA1 ve DNM1 proteinlerinin kontrolünde yavaş yavaş kendi aralarında birleşerek (füzyon) uzun organel yapıları oluştururlar. G2 evresinde ise bu grup bir "bölünme makinesi" kullanır. Bu makine; FtsZ ile içten, Dinamin ile dıştan mekanik güç uygulayarak boyu füzyonlar sonucu artmış organeli ortadan kıstırarak iki kısa parçaya ayırır.

Golgi aygıtı ise tek kat zarlı bir organel olmasına rağmen parçalanmakla kalmaz, bu parçalanma işlemi sonrası tetiklediği sinyal mekanizması hücrenin G2 fazından çıkmaya hazır olduğu anlamına gelir.

Lizozom ve endozomların ise en azından büyük boyutlu olanlarının G2 fazında ortadan kaldırılmadığı, hücre içi iskelet yapıları ve mikrotübüler sistem aracılığıyla metafaz evresinde çekirdek elemanlarıyla birlikte hücre ortasında toplandığı ve anafaz ile her iki hücre kutbuna yaklaşık olarak eşit sayıda dağıldığı bilinmektedir.

Endoplazmik retikulum ise mitoz esnasında iki kez değişim geçirerek önce kısa ve çok dallı forma, sonrasında profazdan itibaren tek dallı uzun forma dönüşür.

Peroksizomlarda ise iki farklı değişiklik görülebilir. Birincisi, peroksizomlar hücre zarındaki Inp2 proteinlerine tutunarak mitoz boyunca hücre zarında asılı bekleyebilirler, böylece yavru hücrelere doğrudan kalıtılırlar. İkincisi, peroksizomlar pex11 geni üzerinden yavru hücrede de novo olarak da üretilebilirler.